sarhoşken ne söylediğinizi bilinceye kadar SALAT etmeyin. (nisa 4:43)
sen müminler arasında bulunup onlara SALAT ettiğinde onlardan bir grup seninle birlikte SALAT etsin ve silahlarını yanlarına alsınlar onlar secde ettiklerinde geri çekilsinler diğer grup henüz SALAT etmeyenler gelsin ve seninle birlikte SALAT etsinler ancak tedbirli olup silahlarını yanlarına alsınlar çünkü kâfirler sizin silahlarınızdan ve eşyanızdan habersiz olmanızı isterler. (nisa 4:102)
gerçekten biz israiloğullarından söz almıştık. onlardan on iki temsilci seçmiştik. ben sizinle beraberim. eğer SALAT eder, zekat verir, elçilerime iman ederseniz, onları desteklerseniz, bana güzel bir borç verirseniz sizi altından ırmaklar akan bahçelere sokacağım. kim de kafir olursa yoldan çıkmıştır demiştik. (maide 5:12)
YASA'NIN TEKRARI.
6.
Tanrınız Yahve'nin mülk edinmek için geçmekte olduğunuz ülkede yapmanız için size öğretmeyi buyurduğu buyruklar, kurallar ve ilkeler şunlardır;
ta ki, yaşamınızın bütün günlerinde sen, oğlun ve oğlunun oğlu sana buyurduğum bütün kuralları ve buyrukları tutarak, Tanrın Yahve'den korkasın ve günlerin uzun olsun.
Bu nedenle, dinle ey İsrael, ve bunu yapmaya dikkat et ki, sana iyilik olsun ve atalarının Tanrısı Yahve'nin sana söz verdiği gibi süt ve bal akan diyarda fazlasıyla çoğalasınız.
Dinle ey İsrael: Yahve bizim Tanrımız'dır. Yahve birdir.
Tanrın Yahve'yi bütün yüreğinle, bütün canınla, bütün gücünle seveceksin.
Bugün size buyurmakta olduğum bu sözler senin yüreğinde olacaktır;
ve bunları çocuklarına özenle öğreteceksin ve evinde oturduğunda, yolda yürürken, yattığında ve kalktığında onlardan söz edeceksin.
Onları elinin üzerine bir işaret olarak bağlayacaksın ve gözlerinin arasında alın bağı olacaklar.
Bunları evinin kapı sövelerine ve kapılarının üzerine yazacaksın.
Öyle olacak ki, Tanrın Yahve, senin bina etmediğin büyük ve iyi kentleri, senin doldurmadığın bütün iyi şeylerle dolu evleri,
senin kazmadığın kazılmış sarnıçları ve senin dikmediğin bağları ve zeytin ağaçlarını sana vermek üzere, atalarına, Avraham'a, İshak'a ve Yakov'a ant içtiği diyara seni getirecek ve yiyip doyacaksın,
o zaman seni Mısır diyarından, esaret evinden çıkaran Yahve'yi unutmaktan sakın.
Tanrın Yahve'den korkacaksın; ve O'na hizmet edeceksin ve O'nun adıyla ant içeceksin.
Çevrenizdeki halkların ilâhları olan başka ilâhların ardınca gitmeyeceksiniz.
Çünkü Tanrın Yahve aranızda kıskanç bir Tanrı'dır, öyle ki, Tanrınız Yahve'nin öfkesi sana karşı alevlenmesin ve seni yeryüzünden yok etmesin.
Tanrınız Yahve'yi Massa'da denediğiniz gibi denemeyeceksiniz.
Tanrınız Yahve'nin buyruklarını, tanıklıklarını, size buyurduğu kuralları özenle tutacaksınız.
Yahve'nin gözünde doğru ve iyi olanı yapacaksın; öyle ki, sana iyilik olsun,
ve içeri girip, Yahve'nin söylediği gibi bütün düşmanlarını önünden kovmak için atalarına ant içtiği güzel ülkeyi mülk olarak alasın.
Oğlun ileride sana, “Tanrımız Yahve'nin size buyurduğu tanıklıklar, kurallar ve ilkeler ne anlama geliyor?” diye sorunca,
o zaman oğluna, “Mısır'da Firavun'un köleleriydik” diyeceksin. “Yahve güçlü eliyle bizi Mısır'dan çıkardı;
ve Yahve Mısır'da, gözlerimizin önünde, Firavun'un üzerinde ve onun bütün evi üzerinde büyük ve dehşet verici belirtiler ve harikalar gösterdi;
ve atalarımıza ant içerek söz verdiği ülkeyi bize vermek üzere bizi içeri getirmek için oradan çıkardı.
Yahve bize bütün bu kuralları tutmamızı, her zaman iyiliğimiz için Tanrımız Yahve'den korkmamızı ve bugün olduğu gibi biz sağ kalalım diye buyurdu.
Tanrımız Yahve'nin önünde tüm bu buyrukları O'nun bize buyurduğu gibi dikkatle yaparsak, bizim için doğru olacaktır.''
müşriklerin SALATI evin yanında ıslık çalıp alkışlamaktan ibarettir. tadın bakalım azabı yaptığınız kafirliğe karşılık. (enfal 8:35)
onlardan ölen hiçbirine asla SALAT etme ve kabrinin başında durma. çünkü onlar allah ve resulune küfrettiler ve zındık olarak öldüler. (tevbe 9:84)
(ayette tasvir edilen SALAT tam olarak celal şengör’ün saygı duruşudur. salat tazimdir. aklınızda canlanması için bu fotoğrafları seçtim. zübeyde hanım iyi bir insandır, zındık değildir.)
onlara SALAT et çünkü senin SALATIN onları rahatlatır. allah her şeyi duyar ve bilir. (tevbe 9:103)
musa’ya ve kardeşine vahyettik ki kavminizi mısır’da evlere yerleştirin; evlerinizi kıble kılın, SALATI ikame edin ve müminleri müjdele. (kuran 10:87)
ÇIKIŞ.
11.
Yahve Moşe'ye şöyle dedi: “Firavun'un ve Mısır'ın başına bir bela daha getireceğim, ondan sonra gitmenize izin verecek.
Tahtında oturan Firavun'un ilk doğanından, değirmen ardındaki cariyenin ilk doğanına kadar, Mısır ülkesindeki bütün ilk doğanlar, hayvanların ilk doğanları ölecek.
ÇIKIŞ.
12.
Yahve Mısır'da Moşe ve Aron'la konuşup şöyle dedi,
“Bu ay sizin için ayların başlangıcı olacak. Bu sizin için yılın ilk ayı olacak.
Bütün İsrael topluluğuna konuşup söyleyin, 'Bu ayın onuncu günü, her biri kendilerine bir kuzu, atalarının evlerine göre, ev halkına bir kuzu alacak.
İsrael halkının bütün topluluğu akşam onu öldürecekler.
Kanın bir kısmını alıp onu içlerinde yiyecekleri evlerin iki kapı sövesine ve üst eşiği üzerine sürecekler.
O gece ateşte kızartılmış eti mayasız ekmekle yiyecekler.
Onu acele ederek yiyeceksiniz, bu, Yahve'nin Pesah'ıdır.
Çünkü o gece Mısır diyarından geçeceğim ve Mısır diyarında insan olsun hayvan olsun bütün ilk doğanları vuracağım. Mısır'ın bütün ilâhlarını yargılayacağım. Ben Yahve'yim.
Bulunduğunuz evlerin kanı sizin için bir işaret olacak. Kanı görünce üzerinizden geçeceğim ve Mısır diyarını vurduğumda üzerinizde sizi yok edecek bela olmayacak.
(evlerini KIBLE yani kurban sunulan tapınak yapıp onun başında KURBAN DUASI yani SALAT eden israiloğulları…)
dediler ki ey şuayb senin SALATIN mı bunları emrediyor? babalarımızın taptığı şeyleri terketmemizi istiyorsun ve malımızı istediğimiz gibi harcamamıza engel oluyorsun? halbuki sen uysal ve olgun bir insandın. (hud 11:87)
(namaz bir şeyi emredemez. burada salattan kasıt allah sevgisidir. zaten salat = allah’ı sevmektir. allah’ı seven adam sevgisini göstermek için kurban da keser, secdeye de kapanır, allah’ı da unutmaz, hep onu düşünür…)
biz onu kuran olarak indirdik ki insanlara parça parça okuyabilesin. de ki ister inanın ister inanmayın daha önce kendilerine ilim verilenler kuran okunduğunda yüzüstü secde ederler. allah’ı tesbih ederler. allah’ın vaadi haktır derler. ağlayarak yüzüstü secdeye kapanırlar. onların huşuları artar. de ki ister allah diye ister rahman diye yalvarın farketmez. bütün güzel isimler onundur. SALAT ederken sesini ne çok yükselt ne de çok kıs. orta yolu tut. de ki o allah’a övgüler olsun o ne bir evlat edinmiştir ne de krallığına birini ortak etmiştir ne de bir veliye ihtiyaç duymuştur. allah’ı büyük bir övgüyle yüceltin. (isra 17:106-111)
(bağlamıyla okursanız salat’ın ne olduğu açıkça anlatılmış, geniş örnekler verilmiş. salat = allah sevgisinin bütün tezahürleri…)
isa dedi ki allah bana salatı ve zekatı emretti. (meryem 19:31)
isa dedi ki allah benim de rabbim sizin de rabbinizdir. ona ibadet edin. doğru yol budur. (meryem 19:36)
Markos
12
Bu sorgulamayı dinleyen ve İsa’nın onlara sağlam cevaplar verdiğini bilen bir yazıcı gelip O’na, “En büyük emir hangisidir?” diye sordu.
İsa: “En büyük emir ‘Dinle, ey İsrael, Tanrımız Efendi, tek Efendi’dir:
Tanrın Efendi’ni bütün yüreğinle, bütün canınla, bütün aklınla ve bütün gücünle seveceksin .’ İlk emir budur.
İkincisi de bunun gibi: ‘Komşunu kendin gibi seveceksin.’ Bunlardan daha büyük bir emir yoktur.”
Yazıcı O’na, “İyi söyledin öğretmenim” dedi. “‘Tanrı tektir ve O’ndan başkası yoktur’ demekle doğruyu söyledin.
İnsanın Tanrı’yı bütün yüreğiyle, bütün anlayışıyla, bütün canı ve bütün gücüyle sevmesi, komşusunu da kendisi gibi sevmesi, bütün yakmalık sunulardan ve kurbanlardan daha önemlidir.”
beni hatırlamak için SALAT et. (taha 20:14)
ibrahim’i ateşe attılar biz dedik ki ey ateş ibrahim’e karşı serin ve selamet ol. böylece onların kurdukları tuzağı başlarına geçirdik. ibrahim’i ve lut’u kurtarıp bereketli memlekete götürdük. ona ishak ve yakub’u hediye ettik. onları salih yaptık. onları lider kişiler yaptık. onlara SALATI ve zekatı vahyettik. onlar hep bize ibadet ettiler. (enbiya 21:69-73)
onlar rabbimiz allah’tır dedikleri için yurtlarından kovuldular. eğer allah, insanların bir kısmıyla diğer kısmını defetmeseydi içlerinde allah’ın SALAT EDİLDİĞİ manastırlar, kiliseler, havralar ve mescitler muhakkak yerle bir edilirdi. allah kendi dinine yardım edene mutlaka yardım eder. allah güçlüdür, yücedir. (hac 22:40)
kuşların allah’ı tesbih ettiğini görmüyor musun? her biri SALATINI ve tesbihini bilmektedir. allah onların yapmakta olduğu şeyleri bilendir. (nur 24:41)
o sizi karanlıklardan aydınlığa çıkarmak için size SALAT eder melekleri de SALAT eder. allah müminlere karşı merhametlidir. (ahzab 33:43)
(allah nasıl salat ediyor bize? salat = sevmek, ilgi göstermek, yüz çevirmemek)
allah ve melekleri peygamber’e SALAT ediyorlar. ey iman edenler siz de ona SALAT edin, selam edin. (ahzab 33:56)
(yani peygamberi hem allah hem melekler seviyor o halde siz de sevin ey müminler, ona ilgi gösterin, zaten muhammed’i seven onun yolunda olur.)
o ne tasdik etti ne de SALAT etti. (kıyame 75:31)
fakat tekzip etti ve YÜZ ÇEVİRDİ. (kıyame 75:32)
allah bize salatın ne olduğunu zıt anlamlarıyla birlikte vererek çok net açıklıyor. tasdiğin zıttı tekzip. salatın zıttı yüz çevirmek…
EHLİ SÜNNETTE NAMAZ
öncelikle hadisleri kabul edince namaz kılmak imkansız hale gelir çünkü daha besmelede ihtilaf başlar. birbirlerinin arkasında namaz kılmaları batıldır. şafilere göre hanefilerin namazları geçersizdir ve cehenneme gireceklerdir. hanefilere göre de şafilerin namazları batıldır. abdest konusunda da ihtilaflar çoktur ve aynı şeyler geçerlidir. abdest ve namaz hakkında çok radikal görüşler vardır.
mesela kimi mezhepte her namazdan önce abdest almak FARZDIR.
kimi mezhepte sadece sabah kalkarken tek bir abdest almak FARZDIR geri kalan namazlar abdestsiz kılınabilir.
mâlik, şâfiî, abd b. humeyd, ibn cerîr, ibnu’l-münzir ve nehhâs’ın bildirdiğine göre zeyd b. eslem’den: “...namaz kılmaya kalktığınız zaman...” buyruğunu açıklarken: “yatağınızdan yani uykudan kalktığınız zaman anlamındadır” demiştir. (suyuti maide 6 tefsiri)
sahabe abdullah bin amr bin as, deniz suyuyla abdest olmaz demiştir. (fahrettin razi maide 6 tefsiri)
ahmet bin hanbel abdeste sağ elden başlamak farzdır demiştir. (fahrettin razi maide 6 tefsiri)
sahabe ibni abbas abdest alırken gözlerin içinin yıkanmasının farz olduğunu söylemiştir. (fahrettin razi maide 6 tefsiri)
karla abdest alınır mı alınmaz mı ihtilaf edilmiştir. imam malik’e göre almak caizdir, diğerlerine göre caiz değildir. (fahrettin razi maide 6 tefsiri)
imam şafi ne ashabın ne de selef alimlerinin söylediği bir şeyi söylemiş ve üçüncü bir görüş ortaya atmıştır. ona göre temas etmek, kadına dokunmaktır. bu görüş bidattır ve imam şafi bütün sahabelere ve selef alimlerine muhalefet ederek hata etmiştir. (fahrettin razi maide 6 tefsiri)
cuma namazı ne zaman kılınır ihtilaf edilmiştir. ibni mesud: cuma öğleden önce kılınır. imam malik: ikindi vakti kılınır. ebu hanife: cuma öğle vakti kılınır. (mebsut 2/35)
cuma namazının en az kaç kişiyle kılınacağında da ihtilaf edilmiştir.
imam şafii besmele açıktan okunur diyerek ebu hureyre'nin hadisini delil getirmiştir. muaviye, medine'de namaz kıldırıp besmeleyi gizli çekince halk ona tepki gösterdi. namazdan hırsızlık mı yapıyorsun dediler. hanefiler besmele açıktan okunmaz diyerek abdullah bin el-muğaffel'in hadisini delil getirmiştir. oğlunun namazda besmeleyi açıktan okuduğunu görünce ona kızıp “oğlum sakın islamda olmayan bir şey islama sokma; ben rasulullah'ın, ebubekir'in ve ömer'in arkasında namaz kıldım. onlar besmeleyi açıktan çekmezlerdi.” demiştir. (mebsut c1 / sf29)
20 sene namaz kılan peygamberin daha besmeleyi nasıl çektiği bilinmiyor. dikkat edin iki mezhebin delil getirdiği hadiste peygamber bazen açıktan bazen gizliden okudu gibi bir durum yok. hanefi diyor ki 20 sene gizliden okudu, şafii diyor ki 20 sene açıktan okudu. aklı başında olan kimse için tek misal yeter.
şafilere göre fatihasız namaz kabul olmaz çünkü sahih hadis var. hanefilere göre fatihasız namaz kabul olur.
şafilere göre namazda salavat çekmek farzdır çünkü sahih hadis var. hanefilere göre namazda salavat farz değildir.
abdest alırken önce kolunu sonra yüzünü yıkayan kişinin namazı batıl mıdır? şafilere göre allah bu namazı kabul etmez çünkü sahih hadis var. hanefilere göre namazı geçerlidir çünkü sahih hadis var. (mebsut 1/108)
hanbelilere göre tek başına namaz kılmak haramdır.
hasan basri'ye göre namazda kıraat sadece ilk rekatta farzdır. hanefilere göre ilk 2 rekatta farzdır. malikilere göre ilk 3 rekatta farzdır. şafilere göre her rekatta farzdır. hasan bin salih’e göre kıraat farz değildir. süfyan’a göre son 2 rekatta kıraat mekruhtur. bunları fahrettin razi’nin tefsirinde fatiha suresinin 4.babında ve mebsut’un ilk cildinde okuyabilirsiniz. dikkat edin, farz demek allah’ın emri demektir. allah hangisini emretti?
rasulullah güven ortamının zirvesindeyken minada bize namazları ikişer rekat olarak kıldırdı. (buhari 1083)
namazların rekat sayısında bile ihtilaf vardır. hadise göre rasulullah hiçbir sebep yokken bir gün boyunca namazları ikişer rekat kıldırmış.
وروى يونس بن بكير عن سالم مولى أبي المهاجر قال : سمعت ميمون بن مهران يقول : كان أول الصلاة مثنى ، ثم صلى رسول الله صلى الله عليه وسلم أربعا فصارت سنه ، وأقرت الصلاة للمسافر وهي تمام
namaz önceden ikişer rekat olarak kılınırdı, rasulullah daha sonra dört kılmaya başladı bu haliyle sünnet oldu. (ibni ishak, siret 2.cilt sf117) ilk hadisi destekleyen ikinci rivayet. hadisin ravileri sikadır.
hz muhammed ortada hiçbir anormal durum yokken namazları üç vakit kıldı. öğle ve ikindiyi bir kıldı. akşam ve yatsıyı bir kıldı. neden böyle yaptın ya rasulallah diye sorduğumda ümmetime hiçbir zorluk olmasın diye böyle yaptım dedi. (müslim 705)
haricîler farz namazın iki vakit olduğunu söylemişlerdir. ben kadı ebu bekr el-bakillanî’nin bir kitabında, haricîlerin, şu iki bakımdan bu ayeti sadece sabah ve akşam namazlarının farz olduğuna delil getirdiğini gördüm. (fahrettin razi hud 11:114 tefsiri)
sabah akşam rabbini tesbih et. (mümin 40:55)
daniel günde 3 defa yeruşalim’e doğru diz çöküp tanrı'ya dua ederdi. (daniel 6:10)
bir kuzuyu sabahleyin bir kuzuyu da akşam üstü kurban olarak sunacaksın. (şemot 29:39)
sunulan kurban sabaha kadar yanmaya devam edecek. (vayikra 6:9)
sabah namazından önce ve gece namazından sonra odanıza girmek isteyen çocuklarınız izin alıp öyle girsinler. (nur 24:58)
namazları özellikle orta namazı koruyun, kıyam edin. (bakara 2:238)
güneşin gün ortasında sarkmasından geceye kadar namazını kıl. (isra 17:78)
gündüzün iki tarafında namaz kıl ve gecenin de gündüze yakın zamanlarında namaz kıl. (hud 11:114)
nisa 4:102’de görüldüğü üzere hz muhammed ve sahabeler secdeye vardığı an allah bunu tam bir namaz olarak kabul etmiştir. namazın kısaltılmasını ise süresinin kısaltılması olarak anlıyorum zira kutsal kitaplarda rekat diye bir şey yoktur. namaz son derece esnek ama farz bir ibadettir. allah’ı hatırlamak için kılınır ve allah’ım seni seviyorum demenin lisan-ı halidir.
abdestin amacının ise temizlik olduğunu düşünüyorum. çünkü ayette diyor ki allah sizin temiz olmanızı istiyor. maide 6’da abdesti bozan durumlar yani kirlilikler sayılıyor. ilginçtir gaita yani bok, dışkılama kelimesi kullanılıyor. biriniz dışkı yaptıktan sonra temizlesin diyor. abdest ayeti temizlikten bahsediyor.
habil ademoğlu 31/01/2026