kuran neden yakup peygambere israil der? neden ısrarla ona ve oğullarına israil der biliyor musunuz? hiç düşündünüz mü bu kelimenin anlamını? israil tanrıyı yenen demektir. peki allah bu anlamı bilmiyor mu? niçin bu sözde “sapık” anlamı düzeltmemiş? niçin kuranda “yahudiler haşa allah’ı yendik diyorlar, onlar kafirdir.” gibi bir ayet yok? niçin “onlar haşa yakub’a israil dediler, onlara lanet olsun, sakın böyle demeyin.” gibi bir ayet yok?
tevrat indirilmeden önce israil’in kendine haram kıldığı dışında her şey israiloğullarına helaldi. (ali imran 3:93)
yakup bir adamla güreşti. onunla uzun uzun güreşti. adam yakub’un kalçasını incitti. yakup adamı güreşte yendi. adam dedi ki artık sana israil denilecek çünkü sen tanrıyla güreşip onu yendin. senin adın israil olacak çünkü tanrıyla güreşip onu mağlup ettin. yakup adamın ismini sordu. adam ismini söylemedi. yakup o bölgeye peniel adını verdi. adam güreşirken yakub’un kalçasını incittiği için yakup zor yürüyordu. bu sakatlanmadan dolayı bugün bile israiloğulları kalça sinirini yemiyorlar. (tevrat, bereşit 32.bap)
yakup melekle güreşti. (hoşea 12.bap)
el shaliach ilkesi temsilciye temsil ettiği şeyin adının verilmesidir. mesela devletin polis memuruna devlet denir. devlet falan şahsı tutukladı sözünden kasıt aslında adı ahmet ve mehmet olan iki memurun bir suçluyu yakalamasıdır. bunun örnekleri kuranda da vardır.
ganimetlerin beşte biri allah’a aittir. (enfal 8:41)
bu ayette allah denmiş fakat allah ile gariban insanlar kastedilmiştir. allah ganimeti alıp ne yapsın? haşa allah’ın ganimete ihtiyacı mı var?
onlar allah’ın bulutlar içinde gelmesini mi bekiyorlar? (bakara 2:210) bu ayette allah ile kastedilen aslında allah’ın elçisi olan hz isa’dır. haşa isa allah’tır demiyoruz. haşa allah helikopter midir ki bulutlar içinde gelsin? allah bir yerde değildir ki gelsin.
rabbin arşını o gün sekiz melek taşır. (hakka 69:17) arş koltuk ve sandalye demektir. haşa allah koltuğa oturmuş, melekler de onu taşıyor mu? burada rabten kasıt onun temsilcisi bir melektir.
el shaliach ile alakalı olduğunu düşündüğüm antonomasia ilkesinden de bahsedelim. şöyle düşünün: mike tyson o kadar iyi bir dövüşçüdür ki güçlü bir boksör olmak ile onun adı özdeşleşmiştir. ahmet adındaki kişi eğer çok iyi dövüşürse ona mike tyson lakabı takılır. bir kişi çok iyi top oynuyorsa ona messi lakabının takılması gibi. işte tevrat’ın son kitabında malaki peygamber bizlere: “size ilyas’ı gönderiyorum.” derken kastı “ilyas gibi birini gönderiyorum.” idi. gelen bu kişi hz yahya idi ama yahudiler onu inkar ettiler. ilyas çölde sufi bir hayat sürerdi hakeza yahya da benzer zühd hayatını yaşamıştır.
tevrat’tan bir örnek verecek olursak izebel’in yehu’ya darbe yaptığı için zimri demesini örnek verebiliriz. zimri, kral ela’nın emrindeki bir asker iken ona darbe yaparak iktidarı ele geçirmiştir. izebel de yehu’ya darbe yaptığı için zimri demiştir. buna antonomasia denir.
diğer bir ilke ad aktarmasıdır. mesela soba yanıyor derken aslında sobanın içinde yanan odunları kastederiz. buna kuran’dan örnek verecek olursak “şehre sor.” (yusuf 12:82) ayetini söyleyebiliriz. şehre bir şey soramayız, şehirden kasıt orada yaşayan insanlardır.
habil ademoğlu 15/12/2025
