onlara gösterdiğimiz her bir mucize önceki benzerinden daha büyüktü. doğru yola dönsünler diye, onları azaba uğrattık. (zuhruf 43:48)
arkadaşlar neshe delil getirilen bakara 106.ayette hüküm kelimesi geçmemektedir. ayet kelimesi işaret anlamına gelir yani mucize demektir. allah bir mucizeyi ortadan kaldırırsa veya unutturursa ya benzerini ya da daha büyüğünü getirir. bakara 106.ayeti zuhruf 48.ayet tefsir etmektedir. ayet kelimesi tekil formda kuranda her zaman işaret ve mucize anlamında kullanışmıştır. klasik nesih anlayışı bir çıkmazdır. hangi ayetler neshedilmiştir konusunda tam bir kaos vardır. işin daha garibi kuran ayetlerini keyflerine göre inkar ve iptal etmeye götürmektedirler. mesela kuran’da yer alan “sizinle savaşmayan gayrımüslimlere karşı iyi davranın” tarzı ayetleri seyf ayeti diye bilinen tevbe 5 “kafirleri bulduğunuz yerde öldürün.” ayeti neshetmiştir.
neshi inkar eden alimler:
tabiinden ubeyd bin umeyr el leysi (ö.693)
nevbahti (ö.922)
ebu muslim el-isfahani (ö.934)
yusuf bin hilal el safedi (1296)
aşağıdaki ifadeler “enes büyük, safedi’nin nesh teorisine yaklaşımı” adlı makaleden özetlenmiştir:
safedî, "zamanla şartlar değiştiği için kur'an'daki bazı hükümler değişmiştir (neshedilmiştir)" iddiasına karşı çıkar ve kuran içi neshi şu üç temel argümanla reddeder:
1-) alimlerin uzlaşamaması: nesh kesin bir olgu olsaydı, alimler ve sahabeler hangi ayetin mensuh olduğu konusunda bu kadar çatışmazdı. bir alimin "hükmü kalktı" dediği ayeti, diğer alimler çelişki yaratmayacak şekilde yorumlamayı başarmıştır.
2-) kitabın tutarlılığı: allah'ın tek bir elçiye indirdiği tek bir kitapta, kendi sözünü iptal etmesi veya çelişki yaratması mümkün değildir. kuran "kendisine batılın yanaşamayacağı" (fussilet 41/42) bir kitaptır; nesh kabul edilirse kitaba eksiklik isnat edilmiş olur.
3-) süre kıyaslaması: hz. musa, hz. isa ve hz. muhammed arasındaki asırlar süren dönemlerde toplumların ihtiyaçları değiştiği için şeriatlerin birbirini neshetmesi makuldür. ancak kur'an'ın indiği 23 yıl, bir hükmün tamamen iptal edilmesini gerektirecek kadar köklü bir toplumsal değişim (maslahat değişimi) için çok kısa bir süredir.
habil ademoğlu 25/12/2025
